Atención ao cliente

Mentres o pintor traballa toca seguir con papeleos e cambios. Tocou cambio de titular de compañía eléctrica e optei pola atención en galego. Primeiro houbo unha mensaxe pregrabada cunha voz de muller con todos os " e " abertos. Nas tres chamadas que fixen falei con dous homes e unha muller. O primeiro falaba un galego simple, o segundo xa soaba máis natural e do centro de Galicia e a muller tivo un desliz e falou en castelán un momento. Todo foi ben e rápido que en español tardarían máis.
Pola súa banda, a profe de Xela puxo un vídeo que falaba do holocausto e fames e outras desgrazas. Algúns compañeiros choraron e non é de extrañar que non é algo adecuado para eles.

Indecisión

Ao lado da casa dos espellos está o motel abandonado co seu restaurante de nome indeciso. Por un lado é " Lua Chéa " e pola outra banda é " Lúa Chea ".

É que con isto do galego hai indecisións e casos curiosos como o do programa " O máis galego " onde poñen un nome topográfico con " y " grego como o de Cabo " Estay ". E logo van os concursantes buscando xente de Sanxenxo e o home pregunta se é de Sanjenjo a máis de un. Algunhas mulleres foron decididas e responderon dicindo Sanxenxo.

Tamén hoxe Leo foi decidido e conseguiu a vitoria do seu equipo contra o de Salvaterra metendo o único gol do partido.

Pampas galegas

O clima muda e a vexetación tamén. Tamén mudan os falares e Xela quixo escuitarme falando español e díxome que parecía máis novo. Leo oiu a frase " andas a correr " e dixo que ou ben se anda ou ben se corre.

Collendo xeito

Xela empezou o cole e gústalle a profe a pesares de ser loira que non lle gostan as loiras, non sei por que motivo. Tamén reenganchou ioga que o abandoara o ano pasado e comezou a tocar a guitarra.
Por outra banda Leo onte xogou uns minutos co Ribadelouro e con iso está contento.
Todo vai collendo xeito e non o escrito do cartaz que fotografei que ten unha mistura española-portuguesa-galega que non dá confianza nesa empresa de viaxes.

Ricos VS pobres

Tanto na terra coma no mar hai contrastes e así presento hoxe dúas fotos feitas no mesmo lugar. Unha mostra o iate de Amancio Ortega, un dos homes máis ricos do mundo e non falei con el: había que nadar muito e había seguratas que seguro que mo impedirían.
E na foto de abaixo está José Iglesias de 85 anos que mantén para o seu lecer a chalana ou ghamela " Polvo ".
Onte tiven un parrafeo co el porque lle desapareceu o " besón " que é un tapón de corcho do fundo da chalana e enchéuselle de auga e tivemos que achicarlla para póla a flote.
O vello mariñeiro vive só porque na Coruña non hai chalanas no porto. Agora non pesca pero ten a gamela por hobby anque máis lle valía tela en outro sitio que a xente protesta polo perigo que supón o " risón " que é a áncora.
Eu penso que a xente debería ter un pouco de comprensión polo home este e compartir as areas coas embarcacións como se fixo toda a vida.

Cambiando de tema. Descubrín dúas cancións que dedico aos ricos e aos pobres. A dos ricos é de La Raíz e titúlase " Rueda la corona ". A canción para os pobres e especialmente José Iglesias sería " Pobre pescador " de Lone Star.

Escrito o catro de xullo

Empeza este mes algo indeciso co este tempo revolto. Xullo tería que ser caloroso pero de momento semella abril.
Eu empecei a traballar mentres a familia comezou coas vacacións pero é o que hai. Xa irei picoteando momentos de praia e lecer.
E pouco máis teño que dicir: no choio aprendín o nome dun peixe semellante á lubina pero con pintas que se chama " baila ". Tamén asistín a unha case pelexa entre dous compañeiros.
Na familia case todos ben menos a avoaM que caiu e rompeu un peroné.
E así comeza este xullo.

Zaragallada de temas

Andando polo mundo cos ollos abertos podes retratar niños de anduriñas pola barriada cunha gaivota que se cruzou para " estropear " a foto. Hai que aproveitar que as anduriñas cada ano que pasa son menos.

Na interrede hai de todo e aprendín este truco para multiplicar cos dedos. Na imaxe copiada semella difícil pero non o é.

E polo mundo real hai intentos de publicitar en galego e como seica mola mogollón puxeron un TE de máis. En galego correcto sería: " Pasa ao pastoreo ". Ese " Pásate " faime lembrar ao meu xefe castelán cando me manda limpar: " Recógete esta zona ".
E falando de galego aprendín outro significado de alpabarda que descoñecía. Eu sabía o significado de roupa abrigosa de máis ou de persoa que non se enteira, pero non sabía que era outro nome do peixe alcrica, chandarme, nela ou agulla.

Método OPOL

Remata a semana das Letras Galegas e estiven reflexionando sobre as linguas, as súas misturas e os seus valores.
Todo empezou cando o Leo a semana pasada traduciu á machada unha frase miña. Eu falo galego sempre e dixen ás doce cando soou unha bucina fóra: " Aí vén a do peixe " e Leo traduciume " ¿ La del pez ? ". Rimos todos, claro. Como cando pedín unha palliña nun bar e a camareira traduciume ( como fan case sempre ) " ¿ Una pajilla ? " e se puxo colorada.
E hoxe descubro que hai un método chamado OPOL ( one parent, one language ) para ensinar idiomas na casa que consiste en falar un idioma cada proxenitor cos fillos e hai muita xente que o fai en inglés e español e que dá os seus resultados pero cando é inglés e galego aí xa falla. Falamos de La Coru, evidentemente.
Saíndo desa cidade a min tamén me fallou pero non por iso deixo de falar galego que algo sempre quedará.
Deixo unha canción en galenglish ou englego do grupo Boys e vacas, como ten que ser.
Porque os idiomas suman.

Futingo

Vai vir a semana santa e van circular muitos coches por eses camiños. Lembrei a palabra futingo para dicir coche que aínda se emprega bastante e descubrín ... que vén do inglés !. A orixe hai que buscala nun anuncio antigo do Ford T que dicía " Foot it and go ! " que se pronuncia algo parecido a " futingo ". Eu non sabía de onde viña esa palabra pero hoxe aprendino da man de Google e Alfredo Conde.

Na imaxe retrato un futingo de hai uns anos cunha mensaxe canda menos curiosa e que lle acai nestas datas.

Agardando o delaio

O sábado ceamos churrasco típico galego e no día seguinte xantamos galettes e crepes bretoas nunha crepería. O local estaba adornado cun seiscentos para xogaren os nenos, unha furgoneta que facía de bar e un feixe de trangalladas, cartaces, debuxos e fotos espallados polas paredes.
Prestoume esta que ata parece que pode ser en Galicia.
Na imaxe a parella está recollida na casa e supoño que fóra está a chover e fai frío. Estarán agardando o " delaio " palabra que aprendín onte e que quere dicir cando deixa de chover.
Encántame aprender palabras !.

Hai fanecas !

Levo tempo escuitando no choio a frase " Hai fanecas " que se usa cando un está rascando o cu porque lle proe. Busquei en google e apareceu como frase feita en Sibil, Curtis.  " Mañá hai fanecas " (Fórmulas 165 páx-302).
Sen saír desta zona do corpo outra palabra que escuito é " peida " referíndose ao cu.
E non hai millor foto para ilustrar este posteo ca este " tapapeidas " ou " afogafanecas " dun bazar chinés que, curiosamente, ten o laciño atrás en vez de diante.

Grandes palabras

Eu quixera escribir grandes palabras pero non son quen de facelo. Outros escriben palabras cheas de significado pero que xuntas non teñen sentido; polo menos para min.
Eu son máis de palabras vellas que ecoan de cada vez máis lonxe.
Ou de chiste alegre e simplón.
- Teño una noticia boa e outra mala, a mala é que pola crise non hai que comer e temos que comer merda.
- E a boa ?
- Que hai merda para todos.

Primeira palabra do 2018

O outro día sentín a palabra "pubela" no choio como referíndose a un contedor de lixo. Nunca a escuitara e preguntei a Google. Nas imaxes saían contedores que ese é o nome en romanés pero quedaba lonxe ese país de Galicia. Así que seguín explorando e topeina como palabra empregada por portugueses que veñen de Francia e Suiza porque en francés o contedor é "poubelle". Daí debeu de entrar por Galicia da mans de portugueses ( vivimos ben perto ) ou de emigrantes galegos.
En galego "pubela" existe como a enésima forma de nomear á folla do piñeiro que é "candea" en Vilaguindastre, "pirlo" en Sardiñeiro e "fasco" por Arbo.
Sempre se aprende algo !.

Rectificar é de sabios

 

Pois si. A marca de coches Hyundai puxo no mercado neste ano que remata un modelo chamado Hyundai Kona en toda Europa. Bueno, en toda Europa, non; porque no país luso ese nome " suscitaba problemas " e mudárono polo de Kauai que fai referencia a unha das illas hawaianas máis turísticas. En Galicia seguía chamándose Kona polo sometemento á autoridade estatal e seguía " suscitando problemas " como explica millor ca min Carlos Garrido aquí. Atentos a isto a RAG formulou unha queixa que acabou sendo aceptada polo goberno español con Rajoy á cabeza anque na prensa non saia reflectida entre tantas novas de Cataluña, do goberno e das Campos en New York. Grazas á RAG o automóbil famoso pasará a chamarse a partir do primeiro día de xaneiro Hyundai Bulba para non ferir sensibilidades lingüísticas nin feministas.

Iso si, a illa Hawaiana e os nomes derivados dela coma o do cartaz de abaixo seguirán tal como son.

 

Un pequeno paso para a RAG pero un gran paso para o idioma galego !.

 

Non teñas medo

O mundo rural resiste contra a desaparición e luita contra inconvenientes. Por Arbo os malandros rouban cebolas e cabritos a veciños e a un familiar en Bande vaciáronlle o canastro de todo o millo e levaron o caldeiro e todo. Menos mal que aos avós non lles pasou nada.
Co mundo rural o idioma galego vai perdéndose polo menos por esta zona e con el expresións e ditos como a que aprendín hai uns meses que dicía " Entre maio e abril pouco hai onde ir " que vén a dicir que tanto ten unha escolla coma outra. E onte aprendín da boca de avoaM " Eres coma o clavo que non hai quen no cu lle dea " cando non atinas con algo coma ela que lle daba opcións a Xela para comer.
Iso si, a expresión " Non teñas medo " segue ben viva e é unha resposta negativa como dicir " De ningunha maneira ".
Exemplo: Paideleo, vas deixar de escribir papaxadas no blogo ?. E eu respondo: " Non teñas medo !."

O " quitateimas "

Empezou setembro e abrochan por aquí e alá cursos, actividades e colecións de fascículos. Eu, por exemplo, mirei este cartaz que retrato e habería ata tres cursos que me enchen o ollo. O caso é que non os podo facer por motivos de traballo unha; e para atender os nenos, outra; que Naideleo non vai poder estar co eles nas tardes.
Adicareime a aprender palabras novas pola interrede como " de pachena ", expresión curiosa do Ferrol que significa estar deitado bocarriba.
Por certo, aprendín hoxe pero no mundo real e da boca do tío Pepe o nome de " quitateimas " para o Smartphone. Que non sabes o número de habitantes de Catalunya, se naceu antes Beiras ou Fraga ou queres calcular a distancia dende casa ao instituto ?. Pois preguntas ao móbil e xa che quita esa teima.
E así pasa o tempo.

Marchou Mehdi

Si. Mehdi marchou e deixou un baleiro difícil de definir. A verdade é que da ilusión do principio fomos chegando a unha sensación amarga de que a cousa non funcionou. Foi todo. A diferenza de caracteres dos nenos e a barreira do idioma deu lugar a situacións demasiado tensas e un ambiente tenso difícil de levar e non queremos repetir a experiencia.
Agora quedan as boas lembranzas e palabras que aprendemos del.
Como di a avoaM: Que teñas suertiña na vida !.

Abrideiros ?

Avanza o tempo das fruitas e agora tócanlle aos albaricoques. Non sei onde oín que se chamaban abrideiros e decidín investigar. Topei abrideiro como definición de fruita que se abre ben pola metade como é no caso dos albaricoques. Logo está a acepción de abrideiro como tipo de pexego que se abre ben. No asturianu topamos abrideiru que vén a ser a mesma cousa. Nun dicionario topei a palabra albercoque como palabra galega referida a esa fruita. Logo decidín explorar por ese camiño novo e cheguei ao albercoque e abridor aragonés que ben me confirman que eu non ía descamiñado.
O que si topei que as terminacións da lotaría do Gordo de Nadal teñen un nome e que a terminación 70 chámase  " El Albercoque " e como son cen terminacións linas todas e topei algunha curiosa como a 55 que se chama " Los gallegos " que terá unha historia detrás pero que non coñezo.
Xa miras as voltas e reviravoltas que dan as palabras.

Bo proveite !

 No choio estamos ben educados e cando entramos no comedor dicimos " Que aproveite ! " aos compañeiros que comen o taco. Bueno, iso digo eu. Outros din " Bo proveito ! " ou "¡ Que aproveche ! " e hai un que ata di algo que só llo oín a el: " Bo proveite ! ". Mira ti cantas formas de desexar que lle sente ben a comida a un comensal !.
Pero iso é en galego que semella un idioma tabú en muitos lugares onde dan de comer e así en Vilaguindastre, en pleno camiño dos pelegríns a Santiago, topo este cartaz en inglés e español cun " Buen probecho " que di bastante do escribidor.

Outro exemplo: noutro establecemento da vila teñen un mantel de papel feito por Aguas de Mondariz no que desexan un bo proveito ao cliente. O que é un chisco triste e que o desexen en tantos idiomas ( español, grego, portugués, inglés, catalán, chinés, ruso, euskera, xaponés, alemán, francés, italiano e árabe ) e esquezan o idioma onde está asentada a empresa como se Mondariz estivese en plena Serranía de Cuenca.
En fin.

Gandaxe e máis palabriñas

Había tempo que non escuitaba a palabra " gandaxe ". Busquei esta palabra por dicionarios e na interrede pero só a topei nun par de  sitios. Aparece no libro " O enxoval da noiva " e despois nalgún comentario e blogo do sur de Pontevedra así que debe de ser unha palabra desta zona. Gandaxe vén a dicir xente de mala calaña ou de mala ralea na que non pode fiar un e supoño que vén de " gando " máis o sufixo " -axe ".
Poño a foto duns políticos que ben poderían entrar dentro desta definición na maioría dos casos.

E, falando de políticos e as súas prácticas, como non todo vai ser galego tamén aprendín a frase americana " Money talks, bullshit walks " para dicir que o diñeiro move todo, traducido finamente.
Coa familia norteamericana tamén aprendín a tradución de níspero " medlar " e de estruga ou ortiga que é " nettle " co que comprobaron que os galegos poden tirar licor de case calquera pranta.

A ver que aprendemos con Mehdi, o neno saharaui, cando veña aquí !.